“ASFAT artık sadece bakım-onarım yapmıyor”

ASFAT Genel Müdürü Prof. Dr. Mustafa İlbaş, kurumun bakım-onarımın yanı sıra parça üretimi ve yeni ürün geliştirme hedefi doğrultusunda çalışmalar yürüttüğünü; Eurofighter ve C-130 platformları için teknik yetkinlik çalışmalarının sürdüğünü, Bursa Yunuseli Havalimanı’nı yeniden faal hale getirdiklerini ve benzer projeleri başka bölgelerde de değerlendirdiklerini açıkladı.

Askeri Fabrikalar ve Tersane İşletmesi (ASFAT) Genel Müdürü Prof. Dr. Mustafa İlbaş, kurumun artık sadece bakım ve onarım hizmeti sunan bir yapı olmadığını, parça üretimi ve yeni ürün geliştirme aşamasına geçtiğini açıkladı. Bilim insanı ve mühendis kimliğiyle sektördeki gelişmeleri paylaşan İlbaş, Kayseri’de kurulan dünyanın ilk Airbus retrofit merkezi ile yürütülen yakın iş birliğine değindi.

İlbaş, A400M uçaklarının modernizasyon süreçlerini ve uçağa kazandırılan son teknolojik özellikleri detaylarıyla anlattı. Ayrıca Bursa Yunuseli Havalimanı’nın yenileme sürecine ilişkin bilgiler vererek, ASFAT’ın havacılık ve savunma sanayiinde geldiği noktayı Haber Aero’ya anlattı.

• ASFAT olarak farklı alanlara da girmeye başladınız. Özellikle Airbus ile A400M kapsamında Kayseri’de yürüttüğünüz iş birliği dikkat çekiyor. Bu konudan başlayarak neler söylemek istersiniz?

ASFAT olarak 27 askeri fabrika ve 10 askeri tersanenin kapasitesini kullanıyoruz. Bu tesislerin geçmişi yüzlerce yıla dayanıyor. Türk devletinin tarih boyunca geliştirdiği çok güçlü bir sanayi altyapısından söz ediyoruz. Bizim misyonumuz, bu köklü altyapıyı tek bir çatı altında verimli şekilde değerlendirmek ve aynı zamanda modernize etmek. Tesislerimizde bakım, onarım, iyileştirme, retrofit ve genel anlamda bakım, onarım ve revizyon (MRO) faaliyetleri yürütülüyor. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin envanterindeki tüm platformların, sistemlerin ve araçların bakım-onarım işlemleri burada gerçekleştiriliyor. Bugün 30–40 hatta 50 yaşındaki uçakları ve tankları yüksek operasyonel hazır seviyede tutabiliyorsak, bu sahip olduğumuz teknik kabiliyet ve tecrübenin bir sonucudur.

“Parça üretimi ve yeni ürün geliştirme hedefliyoruz”

Hava platformları özelinde konuşursak; üç ana hava bakım fabrikamız bulunuyor. Eskişehir’de 1’inci Hava Bakım Fabrika Müdürlüğü jet uçaklarına, Kayseri’de 2’nci Hava Bakım Fabrika Müdürlüğü pervaneli uçaklara, Ankara’daki 3’üncü Hava Bakım Fabrika Müdürlüğü ise radar, elektronik ve aviyonik sistemlere odaklanmış durumda. Ayrıca Ankara’daki 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü de helikopterler üzerine çalışıyor. Yani ciddi bir branşlaşma söz konusu. Biz artık sadece bakım-onarım yapan bir yapı olmak istemiyoruz. Parça üretimi, yeni ürün geliştirme ve bu kapasiteyi savunma sanayine ve ülke ekonomisine kazandırma hedefiyle ilerliyoruz.

“Dokuzuncu A400M modernizasyonunu 1 ay önce tamamladık”

Bu kapsamda Airbus ile yürüttüğümüz A400M projesi çok önemli. Airbus tarafından üretilen A400M uçakları için Kayseri’de bir Retrofit ve MRO merkezi kurduk. Bu merkez, Airbus’ın kendi tesislerinden sonra dünyadaki ilk ve tek retrofit merkezi olma özelliğini taşıyor. Öncelikle Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki A400M’lerin retrofit işlemlerini gerçekleştirdik. Dokuzuncu uçağın modernizasyonunu da yaklaşık bir ay önce tamamladık. Süreç şu şekilde işliyor: Uçak üretim aşamasında bazı sistemler entegre edilmeden teslim edilebiliyor ya da sonradan yeni konfigürasyonlar geliştirilebiliyor. Biz Kayseri’de bu uçakları en güncel versiyona yükseltiyoruz. Bu proje, hem teknik kabiliyetimizin hem de uluslararası iş birliklerinde geldiğimiz güven seviyesinin önemli bir göstergesi.

• A400M uçaklarını kendi belirlediğiniz ihtiyaçlara göre mi yapılandırıyorsunuz, yoksa belirli bir referans konfigürasyona göre mi modernize ediyorsunuz?

Burada esas aldığımız şey, A400M’in ulaştığı en üst konfigürasyon seviyesi. Yani program kapsamında teslim edilen en güncel uçak hangi standarttaysa, bizim referansımız da o oluyor. Önceki uçaklarda bulunan bazı farklılıkları “eksiklik” olarak değerlendirmiyoruz; çünkü bunlar uçağın görev yapmasını engelleyen unsurlar değil. Daha çok sonradan geliştirilen ilave sistemler, güncellemeler ve ileri kabiliyetler söz konusu.

“Uçakları en güncel versiyon seviyesine çıkarıyoruz”

Üretici firma olan Airbus bazı sistemleri üretim takvimi nedeniyle ilk teslimatta entegre edememiş olabiliyor. Biz de Kayseri’de kurduğumuz merkezde, Airbus A400M uçaklarını en güncel versiyon seviyesine çıkarıyoruz. Yani bu modernizasyonu Türkiye’de gerçekleştiriyoruz. Kendi uçaklarımızın retrofit sürecini büyük ölçüde tamamladık. Bundan sonraki hedefimiz ise bu merkezi uluslararası ölçekte aktif bir üs haline getirmek. Göreve geldiğimden bu yana Airbus ile birçok toplantı yaptık; İngiltere’de görüşmeler gerçekleştirdik ve Birleşik Krallık ile İspanya ekiplerinin de katıldığı çalıştaylar düzenledik.

“Kayseri retrofit merkezini dünyaya açalım teklifinde bulunduk”

Airbus’a şunu önerdik: “Kayseri’de, kendi merkezleriniz dışında dünyadaki ikinci retrofit merkezini kurduk. O halde burayı birlikte daha etkin kullanalım ve dünyaya açalım.” Eğer kapasite ihtiyacı oluşursa, farklı ülkelerdeki A400M’ler Kayseri’ye gelsin; retrofit ve bakım-onarım işlemlerini burada yapalım istiyoruz. Bu konuda çalışmalarımız sürüyor. Bazı sertifikasyon süreçleri var, onları da tamamlamaya çalışıyoruz. Bu kapsamda Kazakistan ile de görüştük. Onların yeni tedarik ettiği A400M uçaklarının bakım-onarım süreçlerini Kayseri’de yürütme konusunda temaslarımız oldu ve süreç olumlu ilerliyor.

“Boya hangarı kurma hedefimiz var”

Önümüzdeki 4–5 aylık dönemde kendi uçaklarımız için yeni bir versiyon yükseltme ve bazı sistem tamamlamaları süreci başlayacak. Ayrıca Kayseri’de bir boya hangarı kurma hedefimiz de var. Bunu hayata geçirebilirsek, uçakların büyük gövde boyamalarını da burada gerçekleştirmeyi planlıyoruz. A400M programında hem teknik kapasitemizi artırmaya hem de Kayseri’yi uluslararası bir merkez haline getirmeye yönelik çalışmalarımız kararlılıkla devam ediyor.

• Önümüzdeki süreçte farklı tipte uçak modelleriyle ilgili çalışmalarınız olacak mı?

Elbette olacak. Şu anda mevcut envanterimizde bulunan uçakların bakım, onarım ve hatta tüm parçalarının üretimini Türkiye’deki fabrikalarımızda gerçekleştirebiliyoruz. Bu uçakların bakım ve onarımlarını düzenli olarak yaparak faal durumda kalmalarını sağlıyoruz. Bu durum, Türkiye’nin sahip olduğu önemli bir potansiyel ve güç göstergesidir. Hangi tip uçak olursa olsun bu kabiliyeti ortaya koyabiliyoruz.

“Eurofighter ve C-130’lar için de teknik yetkinlik çalışmalarını sürdürüyoruz”

Önümüzdeki dönemde envantere girmesi konuşulan yeni uçaklar da var. Bu uçaklar için de aynı şekilde gerekli yeteneklerin kazanılması gerekiyor. Ancak bir uçaktan diğerine geçişte tüm süreçler birebir aynı olmuyor. Bu nedenle gündemde olan yeni uçaklar için de örneğin Eurofighter’lar ve bunun dışında farklı platformlar gerekli altyapı ve teknik yetkinlik çalışmalarını sürdürüyoruz. Yine C-130 uçaklarının yeni versiyonları da söz konusu.

İster askeri uçak, ister kargo uçağı, ister jet olsun; envantere girecek yeni uçakların yetenek kazanım süreçleri üzerinde çalışıyoruz. Amacımız, bu platformlar hizmete girdiğinde bakım ve onarımlarını yine burada, kendi imkânlarımızla gerçekleştirebilmek.

• Ankara, Kayseri ve Eskişehir’deki önemli hava merkezlerimizden bahsedebilir misiniz?

Evet, hava ile ilgili üç önemli merkezimiz bulunuyor. Açıkçası bu yıl hava projelerimizin sayısını dört kat artırdık; 2025 yılında yürütülen hava programlarımız mevcut. Hava programları direktörlüğümüz var; deniz ve kara projelerimiz olduğu gibi, hava tarafında da projeleri hızla geliştirdik. Başlangıçta proje sayısının az olduğunu fark ettik ve Hava Kuvvetleri ile koordineli çalışmalara başladık. Aylık ortak toplantılar yaparak neler yapabileceğimizi, nasıl katkı sağlayabileceğimizi değerlendiriyoruz ve ortak akılla çözümler üretiyoruz.

“1 yıl içerisinde proje sayımızı 4 kattan fazla artırdık”

Bu süreçten çıkan projelerle hava tarafındaki proje sayımızı bir yıl içinde dört kattan fazla artırdık. Bu projeler yavaş yavaş hayata geçiyor ve 2026 yılında sonuçlarını daha net görmeye başlayacağız. Yeni projelerle birlikte fabrikalarımızda hangi ürünleri üretebileceğimizi, fabrikalarımızın modernizasyonunu nasıl yapabileceğimizi, test kabiliyetlerini ve imkânlarını nasıl artırabileceğimizi de planlıyoruz.

“Havacılık alanında bir atılım süreci başlattık”

Örnek olarak, Genel Müdür Yardımcımız ve Hava Programları Direktörümüz, daha önce Eskişehir’deki birinci hava fabrikamızın müdürlüğünü yapmış ve sektörden tecrübesi olan Gürhan Ergüran Paşamızdı. Havacılık sektöründe çalışmış ve deneyimi olan arkadaşlarımızı bünyemize katarak mühendislik ve yönetim alanında güçlendik. Mühendislik direktörümüz de daha önce TUSAŞ’ta görev yapmış bir akademisyen. Bu şekilde hava programları direktörlüğümüzün içerisinde çok sayıda sektör tecrübeli arkadaşımız yer alıyor ve havacılık alanında bir atılım süreci başlattık. Ayrıca, havaalanı işletmeleri ve ilgili alanlarda da benzer şekilde projelerimizi yürütüyoruz.

“Yunuseli Havalimanı yeniden faal hale getirdik”

• Sistemli bir şekilde gelişmeler devam ediyor. Mevcut tesisleriniz, insan kaynağınız ve hava araçlarınız var. Peki, Bursa Yunuseli Havalimanı’nı genel havacılık amaçlı mı işletmeyi düşünüyorsunuz, bu konuda planınız nedir?

Bursa şehir merkezinde Yunuseli Havalimanı atıl durumdaydı, faaliyetleri durmuştu. Bazı uçuş okulları sınırlı faaliyet gösterebiliyordu. Milli Savunma Bakanımızın direktifiyle burası bize tahsis edildi, işletme devrini aldık ve hızlı bir şekilde harekete geçtik. Avukatlarımızla iş birliği içerisinde gerekli düzenlemeleri yaparak havalimanını yeniden faal hale getirdik ve işletmeyi açtık. Kule görevimiz başladı, işletme müdürümüz atandı ve burayı toparladık.

“Kendi uçuş okulu çalışmalarımızı sürdürüyoruz”

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) ile görüşmelerimizi tamamladık ve ruhsatımızı aldık. Şu anda havalimanı faal halde, burada pilot yetiştirmek amacıyla uçuş okulları faaliyet gösteriyor. Biz de ASFAT olarak kendi uçuş okulu çalışmalarımızı sürdürüyoruz; belki gelecekte bu aşamayı da geçmeyi hedefliyoruz. Mevcut uçuş okullarıyla iş birliği yapıyor ve onların en iyi şekilde faaliyet göstermesi için gerekli ortamı hazırlıyoruz. Orayı kuralları ve kaideleriyle tam bir profesyonel işletme haline getirerek Bursa’ya yeniden kazandırmış olduk. Ayrıca, bu tür projeleri başka bölgelerde de hayata geçirme imkanlarını değerlendiriyoruz.

“Pisti uzatarak jetlerinde inebileceği bir havaalanı haline getirmeyi hedefliyoruz”

• Peki hocam, oraya özel jetler de gelebiliyor mu? Havalimanını nasıl işletmeyi düşünüyorsunuz?

Mevcut pist aslında uzatma imkanı olan bir pist. Şu anda mevcut haliyle eğitim uçakları rahatlıkla inip kalkabiliyor ve faaliyetlerini sürdürüyor. Ancak pistin uzatma potansiyelini gördük. Gelecekte pistin uzatılmasıyla burayı özel jetlerin de inip kalkabileceği bir havaalanı haline getirmeyi hedefliyoruz. Böylece hem eğitim uçakları hem de özel jetler için uygun bir işletme altyapısı oluşturmuş olacağız.

• Peki, genel amaçlı olarak özel bir helikopter İstanbul’dan kalkıp oraya iniş gerçekleştirebiliyor mu?

Elbette, bütün bunları düşünüyoruz. İlk aşamayı tamamladık; şu anda havaalanımız çalışıyor ve işletme başladı. İkinci aşamada ise diğer uçuşlara açma sürecine geçtik. Uçuş okullarının sayısı da artıyor, yeniden gelip faaliyetlerini sürdürüyorlar. Orayı kaliteli ve düzenli bir havaalanı haline getirerek hem Bursa’ya kazandırdık hem de sistemi tekrar dahil ettik. Burada güzel çalışmalar yapmayı hedefliyoruz.

ASFAT, Yunuseli’ni işletecek; Airbus A400M’in modernizasyon merkezi olacak