EASA, Uzaktan Havalimanı Hava Trafik Hizmetleri (RATS) alanına yönelik Kılavuz Materyallere Kolay Erişim Kuralları (EAR) dokümanının güncellenmiş sürümünü yayımladı. Peki Türkiye, yeni döneme hazır mı?
Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajans’ndan (EASA) yapılan açıklamaya göre, Uzaktan Havalimanı Hava Trafik Hizmetleri (RATS) alanına yönelik Kılavuz Materyallere Kolay Erişim Kuralları (EAR) dokümanının güncellenmiş sürümü yayımlandı.
Yeni sürüm, 30 Mart 2023 tarihli ve 2023/005/R sayılı EASA ED Kararı doğrultusunda hazırlanarak, rehber materyallerin Issue 3 versiyonunu kapsıyor. Böylece uzaktan hava trafik hizmetlerinin tasarımı, kurulumu ve işletilmesine yönelik teknik ve operasyonel çerçeve daha net hale getirildi.
Sürekli güncellenecek
EASA, söz konusu yayının eRules platformu üzerinden üretildiğini ve bu sayede dokümanın düzenli olarak güncelleneceğini vurguladı. İlerleyen dönemde uzaktan hava trafik hizmetleri alanında yapılacak yeni düzenlemeler ve teknik gelişmeler, Easy Access Rules içeriğine kademeli olarak entegre edilecek.
Uzaktan kule konsepti yaygınlaşıyor
Uzaktan havalimanı hava trafik hizmetleri, özellikle düşük ve orta yoğunluklu havalimanlarında maliyet etkinliği, operasyonel esneklik ve emniyet seviyesinin korunması açısından Avrupa genelinde giderek daha fazla ilgi görüyor. Yeni rehber doküman, bu konsepti hayata geçirmek isteyen hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıları ve otoriteler için önemli bir referans niteliği taşıyor.
Türkiye perspektifi: DHMİ ve uzaktan kule potansiyeli
Türkiye, son yıllarda havacılık altyapısına yaptığı yatırımlar ve hava trafik yönetimindeki teknolojik kabiliyetleriyle uzaktan hava trafik kontrol kulesi (remote tower) uygulamaları için önemli bir potansiyele sahip ülkeler arasında yer alıyor. Ancak bu potansiyelin hayata geçirilmesi, teknik hazırlık kadar kurumsal ve mevzuat uyumunu da gerektiriyor.
Teknik altyapı açısından, DHMİ’nin hâlihazırda kullandığı radar, otomasyon ve hava trafik yönetim sistemleri, uzaktan kule konseptiyle entegre edilebilecek bir seviyede bulunuyor. Türkiye’nin geniş fiber altyapısı ve artan veri merkezi kapasitesi, yüksek çözünürlüklü görüntü aktarımı ve düşük gecikme gerektiren operasyonlar için avantaj sağlıyor.
Operasyonel açıdan, Türkiye’deki birçok bölgesel ve iç hat ağırlıklı havalimanı, uzaktan kule modeli için uygun bir profil çiziyor. Düşük veya mevsimsel trafik hacmine sahip meydanlarda bu sistem, 24 saat kule bulundurma zorunluluğunu daha esnek ve maliyet etkin bir yapıya dönüştürebilir.
İnsan kaynağı ve eğitim boyutunda, hava trafik kontrolörlerinin uzaktan çalışma konseptine uyumu kritik önem taşıyor. Avrupa’daki örneklerde olduğu gibi simülasyon tabanlı eğitim ve kademeli geçiş modelleri, Türkiye için de uygulanabilir bir yol haritası sunuyor.
Mevzuat ve sertifikasyon tarafında ise EASA’nın Ocak 2026’da güncellediği Easy Access Rules dokümanı, Türkiye açısından önemli bir referans oluşturuyor. Türkiye’nin EASA mevzuatını yakından takip eden yapısı, gerekli ulusal düzenlemelerin görece hızlı biçimde uyarlanabileceğine işaret ediyor. Bununla birlikte, pilot uygulamalar ve emniyet değerlendirmeleri, yaygın kullanımdan önce kritik bir aşama olarak öne çıkıyor.
Genel değerlendirmede, Türkiye’nin uzaktan kule teknolojisine teknik ve operasyonel olarak büyük ölçüde hazır, ancak uygulama ve yaygınlaştırma aşamasında kademeli bir geçişe ihtiyaç duyan bir konumda olduğu ifade ediliyor.
Uzaktan hava trafik kontrolü nedir, nerelerde kullanılıyor?
Uzaktan hava trafik kontrolü, bir havalimanındaki kule hizmetlerinin, o havalimanında fiziksel olarak kule bulunmaksızın, yüksek çözünürlüklü kameralar, sensörler ve veri bağlantıları aracılığıyla başka bir merkezden sağlanması anlamına geliyor. Hava trafik kontrolörleri, dijital ekranlar üzerinden pist, taksi yolları ve hava sahasını anlık olarak izleyerek klasik kule hizmetlerini yerine getiriyor.
Bu sistem, başta İsveç, Norveç, Almanya ve Birleşik Krallık olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde aktif olarak kullanılıyor. Uzaktan kule uygulamaları özellikle:
- Düşük ve orta yoğunluklu havalimanlarında
- Gece veya sezonluk operasyonların yoğun olduğu bölgelerde
- Personel planlamasında esneklik ihtiyacının yüksek olduğu durumlarda önemli avantajlar sağlıyor.
EASA’nın Ocak 2026 revizyonuyla güncellediği rehber materyaller, bu sistemlerin tasarım, sertifikasyon, işletme ve emniyet değerlendirmelerine ilişkin ayrıntılı yol haritası sunarak, Avrupa genelinde uygulamaların daha yaygın ve standart hale gelmesini hedefliyor.
Bu gönderi kategorisi hakkında gerçek zamanlı güncellemeleri doğrudan bildirim almak için tıklayın.
